Enerji İçeceği Motor Yağıyla Karıştırılır mı? Yargıtay’dan Bütünsel Bir Marka Değerlendirmesi

Yargıtay’ın yakın tarihli bir kararında (2024/6138 E., 2025/3800 K.), dünya çapında tanınan bir enerji içeceği markası ile motor yağı için yapılmış bir marka başvurusu arasında karıştırılma ihtimali olup olmadığı değerlendirilirken bütüncül bir karşılaştırma yapılmış; ihtilaflı markalarda yer alan mal benzerliğinden kullanılan renklere ve şekil unsurlarına kadar tüm yönler incelenmiştir.

Uyuşmazlığın Özeti

Uyuşmazlık, bir tarafta davacının enerji içecekleri sektöründe tanınmış, 32. sınıfta tescilli “MONSTER ENERGY”, aslan figürünü içeren “” şekil markası ve pantone 6 c pantone 375 c renk kodlarıyla tanımlanan “” renk markası – diğer tarafta ise 04. sınıfta motor yağları için tescili talep edilen, benzer renk tonları ve şekil unsurları içeren “” ibareli marka arasında ortaya çıkmıştır. Davacı, 04. sınıfta tescil edilen davalı markasının kendisine ait tanınmış markalar ile benzer olduğunu ve kötü niyetle başvuruda bulunulduğunu ileri sürerek markanın hükümsüzlüğünü talep etmiştir.

Karar

İlk bakışta enerji içecekleri ile motor yağlarının tamamen farklı mallar olduğu düşünülebilirse de, Mahkeme kararında, davacıya ait enerji içeceği markalarının çok sayıda motor sporları takımı, yarışları ve etkinliklerine sponsor olduğuna ve bu yolla tanıtım desteği sağladığına dikkat çekilmiştir. Mahkeme ayrıca, davacının markalarına ilişkin olarak bu sektörde yaptığı kapsamlı ve yoğun reklam ile tanıtım harcamalarını da değerlendirmeye almıştır. Buna ek olarak, söz konusu ürünlerin akaryakıt istasyonlarında bulunan marketlerde sıklıkla yan yana sunulduğu olgusuna vurgu yapılmıştır. Mahkeme uyuşmazlık konusu markalar kapsamında yer alan mallar arasındaki benzerliği/ilintiyi son derece ayrıntılı ve kapsamlı gerekçeler ile ortaya koyarken markalar arasında yapmış olduğu benzerlik incelemesi sonucunda da genel izlenim bakımından ihtilaflı markanın davacının tescilli markalarına benzer olduğu sonucuna ulaşmıştır. Karar, yalnızca mallar arasındaki benzerliğin değerlendirilmesinde dikkate alınacak unsurları ortaya koymakla kalmamakta; aynı zamanda davacının ayrı ayrı tescilli kelime, renk ve şekil markalarının benzerlerini farklı bir kombinasyon ile içeren sonraki tarihli markanın benzerliğini de ele almaktadır. Her ne kadar dava konusu markanın tekil unsurları davacının tescilli kelime, renk ve şekil markalarından farklılık gösterse de Mahkeme, markanın bir bütün olarak yarattığı genel izlenimi esas almış ve renk markalarına tanınan korumayı özellikle vurgulamıştır. Kararda önemli olarak, sonraki markanın farklı bir düzenleme içerse dahi önceki markaların esas unsurlarını ve fiili kullanımını bünyesinde barındırması hâlinde benzer kabul edilebileceği açıkça ortaya konulmuştur. Benzerlik incelemesi kapsamında Mahkeme aşağıdaki hususların altını çizmiştir:

• İhtilaflı markada yer alan “motor oil” ibaresi tanımlayıcı nitelikte olup, tali unsur olarak değerlendirilmiştir. Bu nedenle markanın asıl ve ayırt edici unsuru, davaya gerekçe “MONSTER” markası ile aynı olan “MONSTER” kelimesidir.
• İhtilaflı markada kullanılan renkler, davacı adına tescilli “pantone 6 c pantone 375 c” olarak tanımlanan renk markasıyla ayırt edilemeyecek derecede benzerdir.

• İhtilaflı markada kullanılan aslan başı şeklindeki figüratif unsur, davacıya ait tescilli şekil markasında yer alan aslan başı figürüyle benzerlik göstermektedir.

Sonuç olarak, Mahkeme, davacıya ait “MONSTER ENERGY” markasının tanınmışlık statüsünü de dikkate alarak yaptığı bütüncül değerlendirme neticesinde, uyuşmazlık konusu markalar arasında ilişkilendirme ihtimali de dâhil olmak üzere iltibas ihtimalinin bulunduğu sonucuna ulaşmıştır. Mahkeme ayrıca dava konusu markanın, davacının tanınmış “MONSTER ENERGY” markasının itibarından imaj transferi yoluyla haksız bir şekilde yararlanacağını, davacının markasının malın kaynağını gösterme fonksiyonunu zayıflatacağını ve bu suretle tanınmış markanın ayırt edici karakterine zarar vererek sulanmaya (dilution) yol açacağını tespit etmiştir. Mahkeme ayrıca, davalının söz konusu işareti seçmesinin tesadüfi olmadığını, markadan haksız avantaj sağlama amacı taşıdığını ve bu durumun kötü niyet teşkil ettiğini değerlendirmiştir. Yargılamanın sonucunda dava kabul edilmiş ve ihtilaf konusu marka tamamen hükümsüz kılınmıştır. Marka hukukunda ders niteliğinde bir örnek teşkil eden bu karar, istinaf ve temyiz incelemelerinden de geçerek onanmış ve böylece kesinleşmiştir.

Değerlendirme

Yargıtay’ın bu yakın tarihli kararı hem aydınlatıcı hem de öğretici niteliktedir. Zira kararda; mal ve hizmet benzerliğinin değerlendirilmesi, dünya çapında tanınmış markalarla bağlantılı renk ve şekil unsurlarının korunması ile tescili ve bu markaların benzer başvurulara karşı savunma mekanizması olarak ileri sürülmesi bakımından önemli yol gösterici ilkeler ortaya konmuştur. Bu yönüyle karar, marka hukuku alanında hem uygulayıcılar hem de akademisyenler açısından önemli bir içtihat teşkil etmektedir.